KPSS Vatandaşlık: Yasama Konu Özeti ve Çıkmış Soru Tipleri (2026)
KPSS Vatandaşlık dersinde yasama konusu, Türkiye Büyük Millet Meclisinin anayasal yapısını ve yetkilerini anlamak açısından önem taşır. Milletvekili seçilme şartları, kanun yapma süreci, Meclis denetimi ve anayasa değişiklikleri bu başlığın temel konularıdır.
Özellikle 2017 anayasa değişiklikleri sonrasında yasama ve yürütme organları arasındaki görev dağılımında önemli değişiklikler yapılmıştır. Bu nedenle eski ders notlarıyla çalışan adayların güncel anayasal hükümleri dikkate alması gerekir.
Bu rehberde yasama konusunun sınav odaklı özetini, önemli sayısal bilgileri, sık karıştırılan kavramları ve ÖSYM soru tarzlarına uygun özgün çözümlü örnekleri bulabilirsiniz.
- Yasama organı: Türkiye Büyük Millet Meclisi
- Anayasal dayanak: Anayasa madde 7
- Milletvekili sayısı: 600
- Milletvekili seçilme yaşı: 18
- Genel seçim dönemi: 5 yıl
- Kanun teklif etme yetkisi: Milletvekilleri
- Toplantı yeter sayısı: En az 200 milletvekili
- Genel karar yeter sayısı: Katılanların salt çoğunluğu; hiçbir durumda 151'den az olamaz
- Meclis denetim yolları: Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturması ve yazılı soru
Yasama Nedir?
Yasama, devletin hukuk düzeni içinde kanunların yapılması, değiştirilmesi ve kaldırılmasıyla ilgili temel devlet fonksiyonudur.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 7. maddesine göre yasama yetkisi, Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir ve bu yetki devredilemez.
Bu hüküm, yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesini ifade eder.
TBMM Kaç Milletvekilinden Oluşur?
Anayasa'nın 75. maddesine göre Türkiye Büyük Millet Meclisi, genel oyla seçilen 600 milletvekilinden oluşur.
Milletvekilleri yalnızca seçildikleri seçim çevresini değil, bütün milleti temsil eder.
Milletvekili Seçilme Şartları Nelerdir?
Anayasa'nın 76. maddesine göre 18 yaşını dolduran her Türk, maddede belirtilen diğer koşulları taşıması hâlinde milletvekili seçilebilir.
Milletvekili seçilme yeterliliği kapsamında eğitim, askerlikle ilişik, kamu hizmetinden yasaklılık ve belirli mahkûmiyet durumları gibi anayasal koşullar bulunur.
KPSS'de özellikle seçilme yaşı ile milletvekili sayısı birlikte sorulabilir.
TBMM Seçimleri Kaç Yılda Bir Yapılır?
Anayasa'nın 77. maddesine göre Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılır.
Seçimlerin yenilenmesine ilişkin anayasal hükümler saklıdır.
TBMM'nin Görev ve Yetkileri Nelerdir?
Anayasa'nın 87. maddesi TBMM'nin başlıca görev ve yetkilerini düzenler.
- Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak
- Bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek
- Para basılmasına karar vermek
- Savaş ilanına karar vermek
- Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak
- Üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuyla genel ve özel af ilanına karar vermek
- Anayasanın diğer maddelerinde öngörülen görev ve yetkileri kullanmak
Kanun teklif etme yetkisi milletvekillerine aittir. Cumhurbaşkanı, genel kanun tekliflerini TBMM'ye sunmaz. Bütçe kanunu teklifi ise Cumhurbaşkanı tarafından TBMM'ye sunulur.
Kanun Yapma Süreci Nasıl İşler?
- Kanun teklifi milletvekilleri tarafından hazırlanır.
- Teklif TBMM Başkanlığına sunulur.
- İlgili komisyonlarda görüşülür.
- Genel Kurulda görüşülerek oylanır.
- Kabul edilen kanun Cumhurbaşkanına gönderilir.
- Cumhurbaşkanı kanunu yayımlar veya anayasal koşullara göre yeniden görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderir.
Anayasa'nın 89. maddesine göre Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından kabul edilen kanunları 15 gün içinde yayımlar. Yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları, bütçe kanunları hariç, aynı süre içinde gerekçesiyle birlikte yeniden görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderebilir.
TBMM geri gönderilen kanunu üye tam sayısının salt çoğunluğuyla, yani en az 301 oyla aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı kanunu yayımlar.
TBMM Toplantı ve Karar Yeter Sayısı Kaçtır?
Anayasa'nın 96. maddesine göre TBMM, Anayasada başka bir hüküm yoksa üye tam sayısının en az üçte biriyle toplanır.
600 milletvekilinin üçte biri 200'dür.
Kararlar ise toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla alınır. Ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından, yani 151'den az olamaz.
| Kavram | Gerekli Sayı |
|---|---|
| TBMM üye tam sayısı | 600 |
| Genel toplantı yeter sayısı | 200 |
| Genel karar yeter sayısı alt sınırı | 151 |
| Üye tam sayısının salt çoğunluğu | 301 |
| Üye tam sayısının beşte üçü | 360 |
| Üye tam sayısının üçte ikisi | 400 |
Bu sayılar genel kurallar ve özel anayasal çoğunlukların anlaşılması için önemlidir. Her oylamada aynı karar yeter sayısının uygulanacağı düşünülmemelidir.
TBMM'nin Denetim Yolları Nelerdir?
Anayasa'nın 98. maddesine göre TBMM; Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturması ve yazılı soru yollarıyla bilgi edinme ve denetleme yetkisini kullanır.
| Denetim Yolu | Açıklama |
|---|---|
| Meclis araştırması | Belirli bir konuda bilgi edinmek amacıyla yapılan incelemedir. |
| Genel görüşme | Toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belirli bir konunun Genel Kurulda görüşülmesidir. |
| Meclis soruşturması | Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında ilgili anayasal hükümler çerçevesinde yürütülebilen süreçtir. |
| Yazılı soru | Milletvekillerinin Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru yöneltmesidir. |
Önemli: Gensoru, 2017 anayasa değişiklikleriyle kaldırılmıştır. Güncel anayasal sistemde TBMM'nin denetim yolları arasında yer almaz.
Yasama Sorumsuzluğu ve Yasama Dokunulmazlığı Arasındaki Fark
Bu iki kavram, KPSS Vatandaşlık sorularında sık karıştırılabilecek konular arasındadır.
Yasama Sorumsuzluğu
Milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Mecliste ileri sürdükleri düşüncelerden ve Anayasa'da belirtilen kapsam içindeki tekrar ve açıklamalarından dolayı sorumlu tutulamamasıdır.
Yasama Dokunulmazlığı
Milletvekillerinin, Anayasa'da belirtilen istisnalar dışında, Meclisin kararı olmadıkça tutulamaması, sorguya çekilememesi, tutuklanamaması ve yargılanamamasıyla ilgili güvencedir.
| Yasama Sorumsuzluğu | Yasama Dokunulmazlığı |
|---|---|
| Meclis çalışmaları kapsamındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarına ilişkindir. | Ceza soruşturması ve kovuşturması bakımından anayasal güvence sağlar. |
| İlgili fiiller yönünden görev sona erdikten sonra da devam eden bir korumadır. | Milletvekilliği süresiyle bağlantılıdır; anayasal istisnaları vardır. |
| Anayasa madde 83 | Anayasa madde 83 |
Milletvekilliğinin Düşmesi Hangi Durumlarda Olur?
Anayasa'nın 84. maddesi milletvekilliğinin düşmesine ilişkin hükümleri düzenler.
İstifa, kesin hüküm giyme veya kısıtlanma, milletvekilliğiyle bağdaşmayan görev ya da hizmette ısrar etme ve Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmama gibi durumlar, farklı usullerle milletvekilliğinin düşmesine yol açabilir.
Her durum için aynı karar usulü uygulanmaz. Bu nedenle konu çalışılırken Anayasa'nın 84. maddesindeki ayrımlar dikkate alınmalıdır.
Anayasa Değişikliği Nasıl Yapılır?
Anayasa'nın 175. maddesine göre anayasa değişikliği, TBMM üye tam sayısının en az üçte biri tarafından yazılı olarak teklif edilebilir.
600 milletvekilinin üçte biri 200'dür.
Anayasa değişikliği teklifinin kabulü için üye tam sayısının en az beşte üç çoğunluğunun gizli oyu gerekir.
| İşlem | Oy Sayısı |
|---|---|
| Anayasa değişikliği teklif edebilme | En az 200 milletvekili |
| Değişiklik teklifinin kabulü için asgari sayı | 360 oy |
| Üye tam sayısının üçte ikisi | 400 oy |
360 ile 399 oy arasında kabul edilen anayasa değişikliklerinde, Cumhurbaşkanının geri gönderme yetkisi saklı kalmak üzere halkoylamasına ilişkin anayasal hükümler uygulanır. 400 ve üzerindeki kabul durumlarında da Cumhurbaşkanının yayımlama, geri gönderme ve halkoyuna sunma yetkileri bakımından Anayasa'nın 175. maddesi dikkate alınmalıdır.
Bütçe Kanunu Teklifini Kim Sunar?
Anayasa'nın 161. maddesine göre merkezî yönetim bütçe kanunu teklifini Cumhurbaşkanı, mali yılbaşından en az 75 gün önce TBMM'ye sunar.
Bütçe kanunu teklifini TBMM görüşür ve kabul eder.
Bütçe kanunu teklifinin sunulması bakımından Cumhurbaşkanına tanınan bu özel yetki, genel kanun teklif etme yetkisiyle karıştırılmamalıdır.
KPSS Yasama Konusunda Sık Karıştırılan Bilgiler
| Yanlış Bilinen | Doğru Bilgi |
|---|---|
| TBMM 550 milletvekilinden oluşur. | TBMM 600 milletvekilinden oluşur. |
| Milletvekili seçilme yaşı 25'tir. | Milletvekili seçilme yaşı 18'dir. |
| Genel seçimler dört yılda bir yapılır. | Genel seçim dönemi beş yıldır. |
| Bakanlar genel kanun teklifi sunar. | Kanun teklif etme yetkisi milletvekillerine aittir. |
| Gensoru güncel denetim yoludur. | Gensoru kaldırılmıştır. |
| TBMM'nin toplantı yeter sayısı 301'dir. | Genel toplantı yeter sayısı 200'dür. |
| Bütçe teklifini milletvekilleri sunar. | Merkezî yönetim bütçe kanunu teklifini Cumhurbaşkanı sunar. |
KPSS Yasama Çıkmış Soru Tipleri Nelerdir?
Yasama konusuna ilişkin sınav hazırlığında özellikle anayasal sayıların, organların görevlerinin ve benzer kavramların karşılaştırılmasına dayanan soru kalıpları üzerinde çalışılabilir.
Aşağıdaki sorular, KPSS'de karşılaşılabilecek soru biçimleri esas alınarak özgün hazırlanmıştır. ÖSYM'nin geçmiş sınavlarından birebir alınmış sorular değildir.
Soru 1: Yasama Yetkisi
1982 Anayasası'na göre yasama yetkisi aşağıdaki organlardan hangisine aittir?
- Cumhurbaşkanlığı
- Türkiye Büyük Millet Meclisi
- Anayasa Mahkemesi
- Danıştay
- Yargıtay
Anayasa'nın 7. maddesine göre yasama yetkisi Türk Milleti adına TBMM'ye aittir ve devredilemez.
Soru 2: Milletvekili Sayısı
Türkiye Büyük Millet Meclisi kaç milletvekilinden oluşur?
- 450
- 500
- 550
- 600
- 650
Anayasa'nın 75. maddesine göre TBMM 600 milletvekilinden oluşur.
Soru 3: Kanun Teklif Etme Yetkisi
Genel kanun teklif etme yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?
- Cumhurbaşkanına
- Bakanlara
- Milletvekillerine
- Valilere
- Anayasa Mahkemesine
Genel kanun teklif etme yetkisi milletvekillerine aittir. Bütçe kanunu teklifi özel bir düzenlemeye tabidir.
Soru 4: Toplantı Yeter Sayısı
Anayasada aksine hüküm bulunmadıkça TBMM'nin toplantı yeter sayısı kaçtır?
- 151
- 200
- 250
- 301
- 400
TBMM, üye tam sayısının en az üçte biriyle toplanır. 600 / 3 = 200.
Soru 5: Meclis Denetimi
Aşağıdakilerden hangisi günümüzde TBMM'nin Anayasa'da düzenlenen denetim yollarından biri değildir?
- Meclis araştırması
- Genel görüşme
- Meclis soruşturması
- Yazılı soru
- Gensoru
Gensoru 2017 anayasa değişiklikleriyle kaldırılmıştır.
Soru 6: Anayasa Değişikliği
TBMM'de anayasa değişikliği teklif edilebilmesi için en az kaç milletvekilinin imzası gerekir?
- 120
- 151
- 200
- 301
- 360
Anayasa değişikliği TBMM üye tam sayısının en az üçte biri tarafından yazılı olarak teklif edilebilir.
Soru 7: Bütçe Kanunu
Merkezî yönetim bütçe kanunu teklifini TBMM'ye sunma yetkisi kime aittir?
- TBMM Başkanına
- Cumhurbaşkanına
- Sayıştay Başkanına
- Hazine ve Maliye Bakanına
- Merkez Bankası Başkanına
Anayasa'nın 161. maddesine göre bütçe kanunu teklifini Cumhurbaşkanı TBMM'ye sunar.
Soru 8: Yasama Güvenceleri
Milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı sorumlu tutulamaması hangi kavramla açıklanır?
- Yasama dokunulmazlığı
- Yasama sorumsuzluğu
- Yargı bağımsızlığı
- İdari vesayet
- Yetki genişliği
Yasama sorumsuzluğu, Anayasa'nın 83. maddesinde düzenlenen güvencedir.
KPSS Yasama Konusu Nasıl Çalışılmalı?
Yasama konusunu öğrenirken yalnızca sayısal bilgileri ezberlemek yerine anayasal kavramların birbirinden farkını anlamak da önemlidir.
- Önce yasama yetkisinin anlamını ve TBMM'nin yapısını öğrenin.
- Milletvekili sayısı, seçilme yaşı ve seçim dönemi gibi temel bilgileri tekrar edin.
- Toplantı ve karar yeter sayılarını ayrı ayrı çalışın.
- Kanun teklif etme yetkisi ile bütçe teklifini karşılaştırın.
- Meclis denetim yollarını öğrenin.
- Yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığı arasındaki farkları tabloyla tekrar edin.
- Anayasa değişikliği için gerekli çoğunlukları çalışın.
- ÖSYM'nin yayımladığı geçmiş sınav sorularını inceleyin.
KPSS Çıkmış Yasama Soruları Nereden Bulunur?
KPSS'nin resmî soru kitapçıkları ve cevap anahtarları ÖSYM tarafından yayımlanır.
Geçmiş yıllardaki Genel Yetenek-Genel Kültür kitapçıkları, yasama konusunun nasıl sorulabildiğini görmek için incelenebilir.
Resmî soru ve sınav duyurularına ÖSYM üzerinden ulaşılabilir.
Güncel anayasal hükümleri kontrol etmek için Anayasa Mahkemesinin yayımladığı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası kullanılabilir.
KPSS Hazırlığında Hangi Ek Beceriler Önemlidir?
KPSS hazırlığında konu öğrenme kadar okuduğunu anlama, zamanı planlama ve düzenli tekrar yapma becerileri de önem taşır.
Özellikle uzun soru köklerini dikkatli okumak ve benzer kavramlar arasındaki farkları ayırt etmek için okuma becerilerini geliştirmeye yönelik öğrenme yaklaşımları incelenebilir. Bağlantıdaki program İngilizce okuma becerilerine yöneliktir; KPSS Vatandaşlık dersi değildir.
Öğrenilen bilgileri açık biçimde ifade etme ve kavramlar arasında bağlantı kurma açısından iletişim süreçleri hakkında bilgi edinmek tamamlayıcı olabilir.
Öğrenme ve anlatım becerilerini geliştirmek isteyenler, İstanbul Kent Üniversitesi'nin eğitmen eğitimleri kapsamında sunulan programları inceleyebilir.
Özellikle öğretmenlik alanında kariyer hedefleyen adaylar için öğretmenlik eğitimleri farklı mesleki gelişim seçenekleri sunabilir.
Kişisel gelişim ve çalışma alışkanlıklarını destekleyen programlar için kişisel gelişim eğitimleri değerlendirilebilir.
Sunum ve anlatım becerilerini geliştirmeye yönelik Etkili İletişim Semineri de tamamlayıcı bir öğrenme seçeneğidir.
Bu programlar KPSS Vatandaşlık için doğrudan sınav hazırlığı yerine geçmez; genel öğrenme ve iletişim becerilerini desteklemeye yöneliktir.
Sık Sorulan Sorular
KPSS yasama konusu nedir?
Yasama konusu, TBMM'nin yapısını, görevlerini, milletvekilliğini, kanun yapma sürecini ve Meclis denetimini kapsar.
Yasama yetkisi kime aittir?
Anayasa'nın 7. maddesine göre yasama yetkisi Türk Milleti adına TBMM'ye aittir ve devredilemez.
TBMM kaç milletvekilinden oluşur?
TBMM 600 milletvekilinden oluşur.
Milletvekili seçilme yaşı kaçtır?
Milletvekili seçilme yaşı 18'dir.
TBMM'nin toplantı yeter sayısı kaçtır?
Anayasada başka hüküm bulunmadıkça toplantı yeter sayısı 200'dür.
TBMM'nin karar yeter sayısı kaçtır?
Genel kural, toplantıya katılanların salt çoğunluğudur. Ancak karar yeter sayısı hiçbir durumda 151'den az olamaz.
Kanun teklif etme yetkisi kime aittir?
Genel kanun teklif etme yetkisi milletvekillerine aittir. Merkezî yönetim bütçe kanunu teklifini ise Cumhurbaşkanı sunar.
Gensoru kaldırıldı mı?
Evet. Gensoru, 2017 anayasa değişiklikleriyle kaldırılmıştır.
Anayasa değişikliği için kaç milletvekili gerekir?
Anayasa değişikliğini teklif etmek için en az 200 milletvekilinin imzası, kabul için ise en az 360 oy gerekir.
KPSS yasama çıkmış soruları nereden bulunur?
ÖSYM'nin resmî internet sitesinde yayımlanan KPSS soru kitapçıkları ve cevap anahtarları incelenebilir.
Sonuç: KPSS Yasama Konusunda Nelere Odaklanılmalı?
KPSS Vatandaşlık yasama konusunu çalışırken TBMM'nin yapısı, kanun yapma süreci, milletvekilliği güvenceleri, denetim yolları ve anayasa değişikliği hükümlerine öncelik verilmelidir.
Özellikle 600, 200, 151, 301, 360 ve 400 sayılarının hangi anayasal işlemlerle ilişkili olduğunu öğrenmek, sayısal sorularda karışıklığı azaltabilir.
Güncel anayasal hükümlerle hazırlanmış konu notları ve özgün deneme soruları birlikte kullanıldığında yasama konusunun daha sistemli tekrar edilmesi mümkün olur.