KPSS Vatandaşlık: Yürütme Konu Özeti ve Çıkmış Soru Tipleri (2026)
KPSS Vatandaşlık konuları arasında yer alan yürütme, Türkiye Cumhuriyeti'nin anayasal devlet yapısını anlamak açısından önemli başlıklardan biridir. Cumhurbaşkanının görevleri, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, bakanların atanması ve seçimlerin yenilenmesi gibi konular bu başlık altında incelenir.
Özellikle 2017 Anayasa değişiklikleri sonrasında yürütmenin yapısında önemli değişiklikler meydana gelmiştir. Bu nedenle KPSS hazırlığında eski hükümet sistemine ait bilgilerle güncel anayasal düzenlemeleri karıştırmamak gerekir.
Bu rehberde yürütme organının temel özelliklerini, önemli Anayasa maddelerini, sınavda karıştırılan noktaları ve çıkmış soru tiplerine uygun özgün çözümlü soruları bulabilirsiniz.
1982 Anayasası'nın 8. maddesine göre yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanı tarafından kullanılır. Cumhurbaşkanı beş yıllığına seçilir. Cumhurbaşkanlığı kararnameleri yalnızca Anayasa'nın izin verdiği alanlarda çıkarılabilir. Bakanlar ve Cumhurbaşkanı yardımcıları Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır.
Yürütme Nedir?
Yürütme, devletin Anayasa ve kanunlar çerçevesinde yönetilmesi ve kamu hizmetlerinin yerine getirilmesiyle ilgili anayasal işlevdir.
Türkiye'de devletin temel organları yasama, yürütme ve yargı olarak ayrılır.
| Devlet Organı | Yetkili Organ | Anayasa Maddesi |
|---|---|---|
| Yasama | Türkiye Büyük Millet Meclisi | 7 |
| Yürütme | Cumhurbaşkanı | 8 |
| Yargı | Bağımsız ve tarafsız mahkemeler | 9 |
KPSS notu: Güncel anayasal sistemde yürütme yetkisi Başbakan veya Bakanlar Kurulu tarafından kullanılmaz.
Türkiye'de Yürütme Organı Kimdir?
1982 Anayasası'nın 8. maddesine göre yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanına aittir.
2017 Anayasa değişikliklerinin yürürlüğe girmesiyle Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu kaldırılmış, yürütmenin anayasal yapısı yeniden düzenlenmiştir.
Bu değişiklik, KPSS sorularında eski ve yeni hükümet sistemlerini karşılaştırmayı önemli hâle getirmektedir.
Cumhurbaşkanı Nasıl Seçilir?
Anayasa'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanı, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından doğrudan halk tarafından seçilir.
Cumhurbaşkanı Seçilme Şartları
- Türk vatandaşı olmak
- 40 yaşını doldurmuş olmak
- Yükseköğrenim yapmış olmak
- Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak
Cumhurbaşkanının Görev Süresi
Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır. Bir kimse kural olarak en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.
Ancak Anayasa'nın 116. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanının ikinci döneminde TBMM tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilirse Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir.
Cumhurbaşkanı Seçiminde Oy Çoğunluğu
Genel oyla yapılacak seçimde geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday Cumhurbaşkanı seçilir.
İlk oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa Anayasa'da belirtilen usule göre ikinci oylama yapılır.
Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri Nelerdir?
Anayasa'nın 104. maddesi Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerini düzenler.
Yürütmeyle İlgili Yetkileri
- Cumhurbaşkanı yardımcılarını ve bakanları atamak ve görevlerine son vermek
- Üst kademe kamu yöneticilerini atamak ve görevlerine son vermek
- Yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarmak
- Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını temin etmek
- Millî güvenlik politikalarını belirlemek ve gerekli tedbirleri almak
Yasamayla İlgili Yetkileri
- Kanunları yayımlamak
- Kanunları tekrar görüşülmek üzere TBMM'ye geri göndermek
- Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları gerekli koşullarda halkoyuna sunmak
- Anayasa'daki koşullarla seçimlerin yenilenmesine karar vermek
- TBMM'yi gerektiğinde toplantıya çağırmak
Önemli ayrım: Cumhurbaşkanı kanun yapmaz. Kanun yapma yetkisi TBMM'ye aittir.
Yargıyla İlgili Yetkileri
Cumhurbaşkanı, Anayasa'nın öngördüğü usullerle bazı yüksek yargı organlarına üye seçer.
Ayrıca sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle belirli kişilerin cezalarını hafifletebilir veya kaldırabilir.
Bu yetki genel af ve özel af ilan etme yetkisiyle karıştırılmamalıdır. Genel ve özel af ilanına karar verme yetkisi, Anayasa'da belirtilen çoğunluk koşuluyla TBMM'ye aittir.
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi Nedir?
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, Cumhurbaşkanının Anayasa'da belirlenen sınırlar içinde yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarabildiği düzenleyici işlemdir.
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle Neler Düzenlenemez?
- Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerindeki temel haklar, kişi hakları ve ödevleri
- Dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler
- Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konular
- Kanunda açıkça düzenlenen konular
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması hâlinde kanun hükümleri uygulanır.
TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hâle gelir.
Sosyal ve ekonomik haklar, diğer anayasal sınırlamalar da gözetilerek Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenebilecek alanlar arasında bulunabilir. Ancak temel hakların tümü Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenebilir demek yanlıştır.
Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar
Anayasa'nın 106. maddesine göre Cumhurbaşkanı, seçildikten sonra bir veya daha fazla Cumhurbaşkanı yardımcısı atayabilir.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından atanır.
Milletvekili Bakan Olursa Ne Olur?
TBMM üyeleri Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırlarsa milletvekillikleri sona erer.
Cumhurbaşkanına Kim Vekâlet Eder?
Cumhurbaşkanının hastalık veya yurt dışına çıkma gibi nedenlerle geçici olarak görevinden ayrılması hâlinde Cumhurbaşkanı yardımcısı Cumhurbaşkanına vekâlet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.
Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması hâlinde de yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder.
Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu
Anayasa'nın 105. maddesine göre Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir.
Soruşturma açılmasına TBMM üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla karar verilebilir.
Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevk edilmesine ise TBMM üye tamsayısının üçte ikisinin gizli oyuyla karar verilebilir.
KPSS İçin Sayısal Özet
| İşlem | Gerekli Çoğunluk | 600 Üye Üzerinden |
|---|---|---|
| Soruşturma açılması istemi | Üye tamsayısının salt çoğunluğu | 301 |
| Soruşturma açılması kararı | Üye tamsayısının 3/5'i | 360 |
| Yüce Divana sevk kararı | Üye tamsayısının 2/3'ü | 400 |
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suçlarına ilişkin soruşturma süreçleri Anayasa'nın 106. maddesinde düzenlenir.
Seçimlerin Yenilenmesi Kararı Kim Tarafından Alınır?
Anayasa'nın 116. maddesine göre seçimlerin yenilenmesine hem TBMM hem de Cumhurbaşkanı karar verebilir.
| Kararı Veren | Koşul |
|---|---|
| TBMM | Üye tamsayısının 3/5 çoğunluğu, yani 360 milletvekili |
| Cumhurbaşkanı | Anayasa'daki yetkisiyle seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. |
Her iki durumda da TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri birlikte yapılır.
Önemli: Cumhurbaşkanının ikinci döneminde TBMM tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi hâlinde Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir.
Olağanüstü Hâl İlan Etme Yetkisi Kimdedir?
Anayasa'nın 119. maddesine göre olağanüstü hâl ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.
Cumhurbaşkanı, Anayasa'da belirtilen durumlarda yurdun tamamında veya bir bölgesinde süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hâl ilan edebilir.
Olağanüstü hâl kararı Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün TBMM'nin onayına sunulur.
TBMM, olağanüstü hâlin süresini kısaltabilir, uzatabilir veya olağanüstü hâli kaldırabilir.
Olağanüstü hâl döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, olağan dönem kararnamelerinden farklı anayasal kurallara tabidir.
Millî Güvenlik Kurulu Nedir?
Millî Güvenlik Kurulu (MGK), Anayasa'nın 118. maddesinde düzenlenmiştir.
MGK, Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanır. Millî güvenlik siyasetine ilişkin görüşlerini ve alınmasını gerekli gördüğü tedbirlere ait kararlarını Cumhurbaşkanına bildirir.
MGK kararları tavsiye niteliğindedir. MGK, yasama veya yargı organı değildir.
KPSS Yürütme Konusunda Eski ve Yeni Sistem Farkları
| Önceki Sistem | Güncel Sistem |
|---|---|
| Başbakanlık vardı. | Başbakanlık kaldırıldı. |
| Bakanlar Kurulu vardı. | Bakanlar Kurulu kaldırıldı. |
| Yürütme Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kuruluyla ilişkilendirilirdi. | Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir. |
| Güvenoyu mekanizması bulunuyordu. | Hükümetin TBMM'den güvenoyu alması sistemi bulunmaz. |
| Kanun hükmünde kararname uygulaması vardı. | Cumhurbaşkanlığı kararnamesi düzenlemesi bulunur. |
| Gensoru mekanizması vardı. | Gensoru kaldırıldı. |
KPSS Yürütme Konusu İçin Hızlı Tekrar Tablosu
| Bilgi | Doğru Cevap |
|---|---|
| Yürütme yetkisi kime aittir? | Cumhurbaşkanı |
| Cumhurbaşkanı kaç yaşını doldurmuş olmalıdır? | 40 |
| Cumhurbaşkanının görev süresi kaç yıldır? | 5 yıl |
| Bir kişi kural olarak kaç defa Cumhurbaşkanı seçilebilir? | En fazla 2 defa |
| Cumhurbaşkanı yardımcılarını kim atar? | Cumhurbaşkanı |
| Bakanları kim atar? | Cumhurbaşkanı |
| Kanun yapma yetkisi kimdedir? | TBMM |
| TBMM seçimlerin yenilenmesine kaç oyla karar verebilir? | 360 |
| Olağanüstü hâli kim ilan eder? | Cumhurbaşkanı |
| Olağanüstü hâl ilk ilanında azami süre nedir? | 6 ay |
| Cumhurbaşkanına kim vekâlet eder? | Cumhurbaşkanı yardımcısı |
KPSS Yürütme Çıkmış Soru Tipleri
KPSS Vatandaşlık testinde yürütme konusuyla ilgili sorular, anayasal yetkilerin hangi organa ait olduğu, görev süreleri, çoğunluklar ve kararnamelerin sınırları gibi başlıklardan hazırlanabilir.
Aşağıdaki sorular geçmiş KPSS sorularının konu ve ölçme mantığına uygun olarak özgün hazırlanmıştır. ÖSYM tarafından yayımlanmış gerçek sınav soruları değildir.
Soru 1: Yürütme Yetkisi
1982 Anayasası'na göre yürütme yetkisi ve görevi aşağıdakilerden hangisi tarafından kullanılır?
- Türkiye Büyük Millet Meclisi
- Bakanlar Kurulu
- Cumhurbaşkanı
- Anayasa Mahkemesi
- Danıştay
Anayasa'nın 8. maddesine göre yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanı tarafından kullanılır.
Soru 2: Cumhurbaşkanı Seçilme Şartları
Aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanı seçilebilmek için aranan anayasal şartlardan biri değildir?
- Türk vatandaşı olmak
- 40 yaşını doldurmuş olmak
- Yükseköğrenim yapmış olmak
- Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak
- En az 45 yaşında olmak
Cumhurbaşkanlığı için anayasal yaş şartı 40 yaşını doldurmuş olmaktır.
Soru 3: Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
Aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez?
- Yürütme yetkisine ilişkin ve Anayasa'nın izin verdiği bir konu
- Kanunda açıkça düzenlenmiş bir konu
- Üst kademe kamu yöneticilerine ilişkin Anayasa'nın izin verdiği bir düzenleme
- Cumhurbaşkanlığı teşkilatına ilişkin Anayasa'nın izin verdiği bir düzenleme
- Yürütmenin görev alanına giren ve kanunla düzenlenmemiş uygun bir konu
Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.
Soru 4: Bakanların Atanması
Güncel anayasal sisteme göre bakanlar kim tarafından atanır?
- TBMM Başkanı
- Başbakan
- Cumhurbaşkanı
- Danıştay Başkanı
- TBMM Genel Kurulu
Bakanlar Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır.
Soru 5: Seçimlerin Yenilenmesi
TBMM, üye tamsayısının kaçta kaç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir?
- 1/3
- Salt çoğunluk
- 3/5
- 2/3
- 3/4
Anayasa'nın 116. maddesine göre TBMM üye tamsayısının 3/5 çoğunluğuyla, yani 360 oyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.
Soru 6: Cumhurbaşkanına Vekâlet
Cumhurbaşkanının geçici olarak görevinden ayrılması durumunda Cumhurbaşkanına kim vekâlet eder?
- TBMM Başkanı
- Cumhurbaşkanı yardımcısı
- Adalet Bakanı
- Anayasa Mahkemesi Başkanı
- Danıştay Başkanı
Cumhurbaşkanının geçici olarak görevinden ayrılması durumunda Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder.
Soru 7: Olağanüstü Hâl
Anayasa'ya göre Cumhurbaşkanı, ilk ilanında süresi en fazla kaç ay olmak üzere olağanüstü hâl ilan edebilir?
- 1 ay
- 3 ay
- 4 ay
- 6 ay
- 12 ay
Anayasa'nın 119. maddesine göre olağanüstü hâl ilk ilanında en fazla altı ay süreyle ilan edilebilir.
Soru 8: Yasama ve Yürütme Ayrımı
Aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının değil, TBMM'nin yetkisidir?
- Bakanları atamak
- Cumhurbaşkanı yardımcılarını atamak
- Kanun yapmak
- Üst kademe kamu yöneticilerini atamak
- Yürütme yetkisine ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarmak
Kanun yapma yetkisi TBMM'ye aittir. Cumhurbaşkanı, anayasal koşullarla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir.
Soru 9: Cezai Sorumluluk
Cumhurbaşkanı hakkında TBMM tarafından soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için en az kaç milletvekilinin oyu gerekir?
- 200
- 301
- 330
- 360
- 400
Soruşturma açılması kararı için TBMM üye tamsayısının 3/5'i, yani 360 oy gerekir. Soruşturma açılmasının istenmesi için gereken sayı ise 301'dir.
Soru 10: İkinci Kez Seçilen Cumhurbaşkanı
İkinci dönemindeki Cumhurbaşkanının bir defa daha aday olabilmesine imkân veren anayasal durum aşağıdakilerden hangisidir?
- Cumhurbaşkanının kendi kararıyla seçimleri yenilemesi
- TBMM'nin Cumhurbaşkanının ikinci döneminde seçimleri yenilemesi
- Herhangi bir siyasi partinin aday göstermesi
- Bakanların ortak kararı
- TBMM Başkanının talebi
Anayasa'nın 116. maddesindeki istisna, Cumhurbaşkanının ikinci döneminde TBMM tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi hâlinde uygulanır.
Gerçek KPSS Çıkmış Sorularına Nereden Ulaşılır?
KPSS'nin gerçek geçmiş sınav sorularına ve ÖSYM tarafından kamuoyuna açılan temel soru kitapçıklarına ÖSYM'nin resmî internet sitesinden ulaşılabilir.
ÖSYM soru kitapçıklarının telif hakları kuruma aittir. Bu nedenle bu yazıda gerçek sınav soruları yeniden yayımlanmamış, konuya uygun özgün örnekler hazırlanmıştır.
KPSS Yürütme Konusuna Nasıl Çalışılmalı?
- Önce Anayasa'nın 8, 101, 104, 105, 106, 116, 118 ve 119. maddelerinin temel konularını öğrenin.
- Cumhurbaşkanının yasama, yürütme ve yargıyla ilgili yetkilerini ayrı başlıklarda çalışın.
- 301, 360 ve 400 gibi önemli oy sayılarını karşılaştırın.
- Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin sınırlarını örneklerle tekrar edin.
- Eski hükümet sistemine ait kurumlarla güncel sistemi karıştırmamaya dikkat edin.
- Özgün test sorularını çözün ve yanlış yaptığınız konuları yeniden çalışın.
KPSS Hazırlığında Hangi Ek Beceriler Yararlı Olabilir?
KPSS çalışırken yalnızca konu bilgisi değil, okuduğunu anlama, düzenli çalışma, kavramları karşılaştırma ve sınav sürecini yönetme becerileri de önemlidir.
Bu kapsamda İstanbul Kent Üniversitesi'nin kişisel gelişim eğitimleri arasında yer alan tamamlayıcı öğrenme seçenekleri incelenebilir.
Sözlü anlatım ve düşünceleri açık biçimde ifade etme becerilerini geliştirmek isteyenler için Etkili İletişim Eğitimi yararlı bir tamamlayıcı olabilir.
Öğrenme sürecinde notları düzenlemek ve bilgileri başkalarına anlatmak isteyenler İletişim ve İletişim Teknikleri Eğitimi içeriğini değerlendirebilir.
Bu eğitimler KPSS Vatandaşlık konu anlatımının veya ÖSYM sınav hazırlığının doğrudan yerine geçmez.
Sık Sorulan Sorular
KPSS Vatandaşlık yürütme nedir?
Yürütme, devletin Anayasa ve kanunlar çerçevesinde yönetilmesiyle ilgili anayasal işlevdir. Türkiye'de yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.
Türkiye'de yürütme yetkisi kime aittir?
1982 Anayasası'nın 8. maddesine göre yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanı tarafından kullanılır.
Cumhurbaşkanı kaç yıllığına seçilir?
Cumhurbaşkanı beş yıllığına seçilir.
Cumhurbaşkanı kaç yaşında seçilebilir?
Cumhurbaşkanı seçilebilmek için 40 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
Cumhurbaşkanı yardımcılarını kim atar?
Cumhurbaşkanı yardımcıları Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır.
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kanundan üstün müdür?
Hayır. Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde farklı hükümler bulunması hâlinde kanun hükümleri uygulanır.
TBMM seçimlerin yenilenmesine kaç oyla karar verir?
TBMM üye tamsayısının 3/5 çoğunluğuyla, yani 360 oyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.
Olağanüstü hâl ilan etme yetkisi kimdedir?
Anayasa'nın 119. maddesine göre olağanüstü hâl ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.
KPSS'de Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu sorulur mu?
Eski ve güncel hükümet sistemlerinin karşılaştırılması kapsamında sorulabilir. Güncel anayasal sistemde Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu bulunmaz.
KPSS yürütme çıkmış sorularına nereden ulaşılır?
ÖSYM'nin resmî internet sitesinde yayımlanan KPSS temel soru kitapçıkları ve cevap anahtarları incelenebilir.
Sonuç: KPSS Yürütme Konusunu Nasıl Pekiştirmeli?
KPSS Vatandaşlık yürütme konusunda başarılı olmak için Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, bakanların atanması, seçimlerin yenilenmesi ve olağanüstü hâl hükümleri iyi öğrenilmelidir.
Özellikle 2017 Anayasa değişiklikleri sonrasında ortaya çıkan kurumsal farklılıklar ve anayasal çoğunluklar sınav hazırlığında dikkat edilmesi gereken noktalardır.
Konuyu Anayasa maddeleriyle birlikte çalışmak, karşılaştırma tablolarından yararlanmak ve özgün soru tipleri çözmek bilgilerin pekiştirilmesini sağlayabilir.
Güncelleme: 16 Kasım 2026. İçerik genel sınav hazırlığı amacıyla hazırlanmıştır. Anayasa hükümleri için Anayasa Mahkemesinin yayımladığı güncel Anayasa metni esas alınmalıdır.