Avrupa Birliği’nin 2024/825 sayılı düzenlemesi kapsamında çevresel iddiaların kullanımına ilişkin daha sıkı kurallar 27 Eylül 2026 itibarıyla uygulanmaya başlayacak.

Yeni dönem yalnızca market raflarındaki ambalajları ilgilendirmiyor. Reklamlar, internet satış sayfaları ve tüketiciye yönelik diğer ticari iletişimlerde kullanılan çevresel ifadeler de düzenlemenin kapsamına giriyor.

27 Eylül 2026’da Marketlerde Ne Değişecek?

Yeni kurallarla birlikte şirketlerin ürünlerini genel ifadeler kullanarak gerçekte olduğundan daha çevreci göstermesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.

“Çevre dostu”, “yeşil”, “ekolojik” veya benzeri genel çevresel iddiaların kullanılabilmesi için bu ifadelerin gerekli çevresel performansla desteklenmesi gerekecek.

Hangi Çevresel İfadeler Yeni Kurallardan Etkilenecek?

Düzenlemenin hedefinde tüketiciye ürünün çevresel performansı hakkında genel bir olumlu izlenim veren ifadeler bulunuyor.

• Çevre dostu
• Yeşil
• Ekolojik
• Doğa dostu
• İklim dostu
• Enerji verimli
• Biyolojik olarak parçalanabilir

Bu tür ifadelerin kullanımında, yapılan iddiayı destekleyen çevresel performansın ortaya konulması önem taşıyacak.

“Çevre Dostu Ambalaj” Yazmak Tek Başına Yeterli Olmayacak

Yeni sistemde çevresel iddianın kapsamıyla bu iddiayı destekleyen bilginin birbiriyle uyumlu olması gerekiyor.

Örneğin çevresel fayda yalnızca ürünün ambalajıyla ilgiliyse, tüketicide ürünün tamamının aynı çevresel özelliğe sahip olduğu izlenimini yaratacak genel bir ifade kullanılması sorun oluşturabilecek.

Sürdürülebilirlik Logolarına da Yeni Sınırlar Geliyor

Düzenleme yalnızca yazılı ifadeleri kapsamıyor. Ürünlerin üzerinde kullanılan sürdürülebilirlik etiketleri ve çevreci logolar da yeni kuralların önemli başlıklarından biri.

Bir sertifikasyon sistemine veya kamu otoritesine dayanmayan sürdürülebilirlik etiketlerinin tüketiciye sunulmasına sınırlama getiriliyor. Böylece şirketlerin kendi oluşturduğu ve bağımsız dayanağı bulunmayan çevreci rozetlerle tüketicide yanlış bir izlenim oluşturmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

“İklim Nötr” ve “Karbon Nötr” İfadelerinde Önemli Değişiklik

Yeni kuralların dikkat çeken başlıklarından biri de sera gazı emisyonlarının dengelenmesine dayanan çevresel iddialar.

Bir ürünün sera gazı emisyonlarının karbon kredisi veya başka bir dengeleme yöntemiyle telafi edilmesine dayanarak ürünün “iklim nötr” veya “karbon nötr” olduğu izleniminin verilmesine sınırlama getiriliyor.

Karbon Dengeleme Çalışmaları Tamamen Yasaklanıyor mu?

Hayır. Şirketler karbon dengeleme veya çevresel projelere yönelik çalışmalarını açıklayabilecek. Ancak bu çalışmaların tüketiciye ürünün kendi çevresel etkisinin olmadığı izlenimini verecek şekilde “karbon nötr ürün” veya benzeri bir iddiaya dönüştürülmesi yeni düzenlemenin hedef aldığı uygulamalar arasında bulunuyor.

Yeni Kurallar İnternet Satışlarını da Kapsıyor

Düzenleme fiziksel mağazalardaki ürün etiketleriyle sınırlı değil. E-ticaret sitelerinde kullanılan ürün açıklamaları ve reklam mesajları da aynı çevresel iddia kurallarına tabi olacak.

Bu nedenle şirketlerin yalnızca ürün ambalajlarını değil, internet sitelerindeki ürün açıklamalarını ve diğer pazarlama materyallerini de gözden geçirmesi gerekecek.

Düzenlemenin Amacı “Yeşil Aklama” ile Mücadele

Yeni düzenlemenin temel hedeflerinden biri, uluslararası literatürde “greenwashing” olarak bilinen yanıltıcı çevreci pazarlama uygulamalarını azaltmak.

Avrupa Komisyonu tarafından daha önce yapılan incelemelerde çevresel iddiaların önemli bir bölümünün belirsiz, yanıltıcı veya yeterli kanıta dayanmayan ifadeler içerdiği tespit edilmişti. Yeni kurallarla tüketicinin satın alma kararı verirken daha açık ve doğrulanabilir bilgilerle karşılaşması amaçlanıyor.

AB’ye Ürün Satan Türk Şirketlerini de İlgilendiriyor

27 Eylül’de başlayacak uygulama Avrupa Birliği pazarını kapsıyor. Bu nedenle düzenleme Türkiye’deki tüm market ürünlerine aynı tarihte getirilen genel bir yasak anlamına gelmiyor.

Ancak ürünlerini Avrupa Birliği ülkelerinde tüketicilere sunan Türk şirketlerinin de ambalaj, reklam ve pazarlama iletişimlerini ilgili AB kurallarına uygun hale getirmesi gerekiyor.

Türkiye’de Çevresel Reklam İfadeleri İçin Hangi Kurallar Geçerli?

Türkiye’de de çevresel beyanların reklam ve pazarlamada kullanımına ilişkin düzenlemeler bulunuyor.

Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan çevresel beyanlara ilişkin düzenlemelerde, reklamlarda kullanılan çevresel sertifika ve onayların yetkili kurumlar, üniversitelerin ilgili birimleri veya akredite araştırma, test ve değerlendirme kuruluşlarından alınan bilgi ve belgelerle doğrulanması öngörülüyor.

27 Eylül’den Sonra Tüketici Ne Görecek?

Avrupa Birliği’ndeki yeni dönemle birlikte tüketicilerin ambalajlarda ve reklamlarda daha somut çevresel bilgilerle karşılaşması hedefleniyor. Bir ürünün çevresel avantajı yalnızca belirli bir özelliğe dayanıyorsa, bu özelliğin ürünün tamamına genellenmeden açık biçimde ifade edilmesi gerekecek. Böylece “yeşil” görünmenin değil, yapılan çevresel iddianın dayanağının ön plana çıkması amaçlanıyor.